Hoe krijg je een burn out?

(Parodie)

Om mij heen signaleer ik een ware golf van burn outs. Dit was al een tijd zo, maar nu (met de schadende maatregelen en zo) lijkt het wel nog meer aan de orde. Wil je meekomen in deze beweging? Als ervaringsdeskundige help ik je graag! Hieronder vier gouden tips.

TIP 1: ja!
Om te beginnen aan je burn out route, wordt ja je nieuwe stopwoordje. Wil je misschien wat werk van je collega overnemen? Ja! Kun jij de kinderen van die moeder van school ook ophalen? Ja! Heb je tijd voor een gesprek over telefoonabonnementen? Ja! Het nieuws kijken? JA! Doe het allemaal! Heel belangrijk is dat je agenda helemaal gevuld wordt. En dan vooral met dingen waar je zo min mogelijk blij van wordt. Burn outs hebben constante voeding nodig in de vorm van stress. Anders groeien ze niet. Als je iets doet waar je eigenlijk geen zin/tijd/energie voor hebt, creëert dat stress, waarmee je de beginnende burn out laat uitdijen. Als je agenda bovendien overvol is, heb je geen rustmomenten om je stresslevel te laten dalen en van je energietekort te herstellen. Een gevoel van dat het moet (van de maatschappij) helpt hierbij. Het geeft namelijk onderhuids een boodschap dat je niet goed bent zoals je bent. En dan heb je weer wat burn out voeding te pakken.

TIP 2: haast
Wat je ook doet, doe het snel. Doe het alsof je al te laat bent voor de volgende activiteit. Alsof je oude gymleraar met een stopwatch je tijd staat bij te houden. Daarmee zorg je dat het gehalte van je stresshormonen structureel hoog blijft. Het begint al als je opstaat: gauw uit bed springen, gauw klaarmaken, gauw ontbijt naar binnen werken… Het liefst eet je je ontbijt terwijl je onderweg bent naar je volgende activiteit. Dit zorgt voor stress in je verteringsstelsel, wat dan als bonus opgeteld kan worden bij je stresslevel. Net als ongezond eten, trouwens. Let ook goed op de kleine bewegingen. Snelheid is wederom het toverwoord. Als je de deur op slot draait, frummel als een maniak aan je sleutelbos. Zonder focus, maar wel razendsnel, zodat het waarschijnlijk eerst een aantal keer mislukt om je deur op slot te krijgen. Perfect, want irritatie is weer extra stress!

TIP 3: daar, toen en straks
Het dagelijks leven kan hectisch zijn. Echter, soms kun je dat gewoon aan, als je alleen maar in het moment bent. Dan zakt je stresslevel en lijkt je burn out verder weg dan ooit. Gelukkig heeft onze maatschappij ons al getraind in de oplossing hiervoor. Vul je ‘hier en nu’ met ‘daar’, ’toen’ en ‘straks’. Daarmee heb je een oneindige shitload aan informatie om je huidige moment te vertroebelen. Denk aan: zorgen, schaamte, spijt en andere stress vormende emoties. Een voorbeeld van ‘daar’: wie weet wat er met jouw geliefden gebeurt als ze uit het zicht zijn? De mogelijkheden zijn eindeloos. Kies vooral voor horrorscenario’s om je stresslevel te voeden. Als ‘toen’ kun je die vergadering, waarbij jij iets heel doms zei, op repeat zetten in je hoofd. Zo krijg je steeds weer je stress kick. Zo kun je ook voor ‘straks’ je angst om bij de nieuwe vergadering iets doms te zeggen herhalen. Al je eventuele rustmomenten kun je zo ongemerkt voorbij laten gaan, zonder dat je afwijkt van je burn out route.

TIP 4: afleiding 
Voortbordurend op de vorige tip is de afleiding. Ook deze dient om uit je ‘hier en nu’ te gaan, maar dan vooral om te voorkomen dat je jezelf voelt. Als je namelijk al goed op weg bent naar de burn out, zal het waarschijnlijk zo zijn dat je je behoorlijk slecht voelt. Je lichaam zit vol spanning en pijntjes en waarschijnlijk ben je ook vaak ziek. Je hoofd barst van de ingestudeerde ‘daar-’, ‘toen-’ en ‘straksmonologen’. Je emoties zijn die emoties die bij stress horen: angst, neerslachtigheid, moedeloosheid, boosheid, … Als je even niet oplet en je gaat dit voelen, dan bestaat de kans dat je het niet volhoudt. Dat je denkt ‘ik wil dit niet!’ 

Dus om voortijdig afhaken te voorkomen deze tip. Gelukkig is er in onze tijd ook een overvloed aanwezig voor het uitvoeren van deze tip. Je telefoon is de ster in dit geheel; sta ermee op en ga ermee naar bed. Laat je wereld rond social media draaien. Deze stopt nooit en is zelden bevredigend, zodat je continue afleiding garandeert. Andere opties: tv kijken, eten, bellen- en het liefst alles tegelijk. Zo laat je nergens een gaatje vrij om te voelen hoe je je echt voelt. Bovendien overvoer je je hersenen met informatie, waardoor ook daar een noodtoestand ontstaat. Twee vliegen in één afwezige klap!

Niet enthousiast?
Ik hoop dat je hiermee meer inzicht hebt in het pad dat de burn out gaat. En vooral hoop ik dat je er absoluut niet enthousiast van geworden bent. Uit de tips kun je dan opmaken wat je nìèt moet doen, als je gezond en gelukkig wilt zijn. Een burn out krijg je overigens op uiteenlopende manieren: de één krijgt het misschien omdat het werk te veeleisend is, de ander omdat onderliggende trauma’s voor continue storing zorgen, enzovoort. Van levensbelang is dat je, als je burn out verschijnselen herkent, op onderzoek uitgaat. Wat is er bij jou aan de hand? Je kunt in ieder geval mijn 3 tips bekijken om te herstellen van een burn out. En ik ondersteun jou ook graag in jouw proces om een burn out te voorkomen, of ervan te herstellen. Je kunt hiervoor altijd vrijblijvend contact met mij opnemen.

Voor nu: adem eens een paar keer rustig diep in en helemaal uit. Rek je uit, glimlach en observeer hoe jij je dag doorloopt. 

Hieronder de 3 tips om te herstellen van een burn out:

Leven in deze tijd

Wat een uitdaging voor ons allemaal. Met compassie en verwondering kijk ik om me heen. Soms met minder mooie emoties, maar dat heeft dan vooral met mijzelf te maken :-). Die zijn een teken voor mij om naar binnen te keren. En dat is de uitnodiging die in deze tijd voor iedereen klaarligt. Geen uitnodiging voor een festival of verjaardagsfeest, maar voor de wondere wereld in jezelf.

Patronen

Als je dan naar binnen kijkt, zie je wellicht je patronen. Ze liggen kriskras door elkaar. Wat hebben ze er toch mee gedaan? Had je ze allemaal zo zorgvuldig opgebouwd, verweven met elkaar ook nog, en dan… In één veeg zijn ze onderuit gehaald! Vrijdagmiddagborrel: weg. BSO: weg. Sportavond: weg. Zelfs boodschappen doen is niet meer hetzelfde. Dit omvallen van patronen zal voor vrijwel iedereen een uitdaging zijn. Dat heeft ermee te maken dat de meeste mensen hun overlevingsdeel, hun ego, aan het roer laten staan.

Overleven met je ego

Begrijp me niet verkeerd: ego gaat over het deel in jezelf dat jouw voortbestaan wil beschermen; een heel primitief deel. Biologisch gezien zou je het het reptielenbrein kunnen noemen (het overlevingsdeel in je hersenen- ik heb er al eerder over verteld). Dus het hoeft niet te betekenen dat je een narcist bent of zo. Het betekent wel dat dingen als patronen belangrijk zijn. Want die bieden voorspelbaarheid en dat vindt het ego veilig (zelfs als die voorspelbaarheid schade oplevert, bijvoorbeeld bij huiselijk geweld). En als ons ego ons het sein geeft dat we veilig zijn, ervaren we vaak rust. Eén van het verdovende soort.

Molenpaard

Het is heel fijn dat het ego zo met ons meedenkt. Maar het kan er ook voor zorgen dat we ons leven lang als een molenpaard in dezelfde cirkel lopen. Rustend in een (schijn-)gevoel van comfort, maar onbewust van wat er buiten die cirkel gebeurt. De huidige situatie dwingt je uit die cirkel te komen. Het heeft een groot rotsblok in jouw cirkel geworpen en daar moet je nu iets mee. Je kunt blijven staan, linksom, rechtsomkeert… Er is zoveel mogelijk. Wat kies jij?

Leven buiten de cirkel

Nieuwe situaties, buiten die cirkel, roepen doorgaans allerlei onaangename emoties op. Angst, woede, verlangen… Het ego dat koste wat kost terug wil naar zijn cirkel. En laten we eerlijk zijn: deze situatie breng ook pittige uitdagingen met zich mee. Thuisonderwijs in combinatie met thuiswerken, opeens zonder werk zitten, 24/7 bij elkaar opgesloten zijn… Bovendien moet je nu opeens over van alles nadenken wat eerst op de automatische piloot ging. Logisch dat je dan liever terug wilt naar je bekende cirkel!

Andere raadgevers

Het probleem met de huidige situatie is alleen dat je niet terug kùnt. Dus rest alleen nog hoe je met deze situatie omgaat. Naast je ego vind je gelukkig nog meer in je binnenwereld. Namelijk: je gezonde verstand, je lijf en je intuïtie. Allemaal andere raadgevers. Neem je intuïtie, je onderbuikgevoel: waar verlang jij naar? Wat maakt je gelukkig? Heb je het gevoel dat een bepaalde stap goed voor je zou zijn? En je gezonde verstand: hoe geef je deze verlangens vorm? Waar wil je rekening mee houden? Bijvoorbeeld inkomsten en een huishouden. Tot slot geeft je lichaam op elk moment aan hoe het met je is. Die kan je dus veel leren over hoe jij situaties ervaart en wat je op dat moment nodig hebt. Spanning op je borst als je moet beginnen met je thuiswerk? Een spontane zucht als je met je kop thee aan tafel zit? Wat zegt dit over jou?

Leren onderscheiden

In al die signalen zal het ego, het overlevingsdeel, je willen blijven sturen. Je lijf zegt bijvoorbeeld: ‘oef, ik ben zo gespannen, geef me een beetje yoga!’ Maar je ego zegt: ‘nee! Dan voelen we die spanning eerst nog méér! Dat is lijden en dat wil ik niet!’ Of je intuïtie zegt je om een carrièreswitch te maken en je ego roept: ‘komt niks van in! Ik weet nog helemaal niet hoe dat gaat, dus ik kan niet bepalen of dat veilig genoeg is!’ Aan jou de nobele taak om het onderscheid te leren maken. Welk deel van jou communiceert nu met jou? En: kies jij ervoor om ernaar te luisteren, of niet? Zo niet, dan hoeft dat niet in boosheid, of weerstand. Je kunt gewoon zeggen: ‘dankjewel voor de boodschap. Maar ik kies iets anders.’ En daarmee ben jìj, door de uitnodiging naar binnen te accepteren, uiteindelijk degene die aan het roer van jouw leven staat.

Ik hoop dat deze informatie je ondersteunt in deze bijzondere fase. Heb je behoefte aan meer ondersteuning? Of heb je het gevoel dat jouw kind hier baat bij zal hebben? Bel of mail mij dan gerust.
Op mijn YouTube-kanaal vind je tevens onder andere geleide meditaties, die je overlevingsdeel tot rust brengen (ik ben hier net mee begonnen 🙂 ).

Haast leven

De kans is groot dat velen die dit blog zien, binnen een paar seconden afhaken. Sommigen zullen het diagonaal doornemen en slechts een enkeling zal er rustig voor gaan zitten. Tekenend voor de maatschappij van nu. Hoeveel mensen maken echt contact met hun voedsel, voor ze het in hun mond stoppen? Hoeveel mensen ervaren hoe ze in de auto zitten? Hoeveel mensen kijken bewust naar iemands ogen tijdens een gesprek? Hoe komt het toch dat we het echte contact met het leven steeds mislopen?

Haast

We hebben haast. Er moet nog zoveel gebeuren! We hebben zoveel deadlines en afspraken! De klok tikt genadeloos door, terwijl wij als een bezetene achter de wijzers aanrennen. Tijdens een festival waar ik vorig jaar was, maakte iemand de opmerking: ‘wat is tijd? Wijzers die in een rondje gaan. Lekker belangrijk.’ De cijfers op de klok zeggen eigenlijk niks; de betekenis ervan is een afspraak die we met elkaar hebben gemaakt. Het is een afspraak om iets buiten onszelf te laten bepalen waar we behoefte aan hebben (etenstijd) en wat we moeten doen (beginnen met werken). Binnen deze afspraak zijn talloze sub-afspraken gemaakt. Als alle cijfers één keer geweest zijn, moet je op z’n minst dit en dat en zus en zo gedaan hebben. De kleine wijzer moet nog niet voorbij het cijfer van een afgesproken tijd zijn, anders ben je een slecht mens, als je er dan nog niet bent. Voordat er x-cijfers geweest zijn, moet je toch wel terug geappt hebben. Er zijn zo ontzettend veel sub-afspraken, dat het gewoon niet binnen dat cirkeltje past!

Ongeschreven gejaagdheid

Laten we eens nader kijken naar die sub-afspraken. Van de meesten is geen tastbaar contract opgesteld. Toch heerst het gevoel dat we ons eraan moeten houden; zoals dat je binnen zoveel tijd iemand terug appt. En dat je je boodschappen zo vlug mogelijk in je tas doet na het afrekenen. Dat de snelste zijn sowieso een van de beste dingen is die je kunt bereiken (denk bijvoorbeeld aan sport). Zo jagen we onszelf ons graf in, grof gezegd. Wat is de kwaliteit van ons leven in tussentijd, als we (bijna) nooit de rust nemen om het leven echt te ervaren?

Zentijd

Ik heb bewondering voor wijze boeddhisten en andere verlichte types. Ze bewegen zich bewust en langzaam, praten alsof ze elk woord doorleven en zorgvuldig kiezen, zijn enorm wijs en schijnen niets nodig te hebben om zich buitengewoon gelukkig te voelen. Weet je wat het indrukwekkende ervan is? Dat het mensen zijn, net als jij en ik. Wij hebben dat ook in ons, alleen onze (Westerse) maatschappij is zo gecreëerd dat dit niet meer de norm is. Het is eigenlijk zo simpel: je hoeft alleen maar rustiger te bewegen, zorgvuldiger te praten en meer niets te doen. Gaan er al alarmbellen af bij jou?

Kinderen in overlevingsstand

Dat komt omdat dat niet de staat is waarin jij leeft. Kijk eens naar de kinderen van nu: ze gaan van externe prikkel naar externe prikkel: school, kinderopvang, sport, muziek, tablet, TV, telefoon… Kim John Payne, auteur van diverse kinderboeken over simpeler opvoeden, had door een neuroloog laten berekenen of kinderen zouden wennen aan die overload aan prikkels. Het antwoord was ja. Over zo’n 1.000 jaar. Dat betekent dat in tussentijd de kinderen continu in een vecht-of-vlucht modus zitten. Ze leven het leven dat ze helemaal niet aan kunnen, dus gaat het brein automatisch in de overlevingsstand. Gevolg daarvan is dat ze niet bij hun empathische, zachte, creatieve brein kunnen. Ze reageren impulsief en gericht op het overleven van het moment. Hard en klaar om te vechten of vluchten. Ontwikkel dan maar eens je volledige potentieel! Die staat van zijn neemt een kind uiteraard mee in volwassenheid -er komt immers tussendoor normaal gesproken geen moment waarin het anders wordt. Kortom: je staat in overlevingsstand, dus het laatste wat je systeem wil is een rustige, aandachtige boeddha zijn.

Waarom het roer om?

Waarom zou je dan wel die rustige, aandachtige boeddha in jezelf willen vinden? Om je ontspannen, creatief, veilig en blij te voelen. Om jezelf volledig te kunnen ontplooien. Om een leuker medemens te zijn. Om je leven echt te léven. Zoals gezegd kan dit allemaal niet als je in je (daar is ‘ie weer) reptielenbrein rondhangt, die je helpt de hysterie van alledag te overleven. Burnouts en chronische ziektes liggen op de loer. Stress is immers de beste ziekmaker die je kan bedenken.Je kan echter altijd, ieder moment, kiezen voor een andere leefstijl.

Terugschakelen

Het moeilijkste is het begin. Namelijk de periode dat je terugschakelt van je overlevingsmodus naar je ontspannen zijn-modus. Je overlevingsmodus gaat namelijk eerst in paniek raken: ‘hoezo ga jij rustig een kopje thee drinken? We zijn in levensgevaar joh! Rennen!’ Je gaat die gevoelens onvermijdelijk voelen; de onrust en drang om op te staan en dingen te doen. En daar kan het bij blijven; je hoeft namelijk niets met die gevoelens te doen. Registreer ze, bedank ze en neem weer een lekker slokje thee. Elk moment dat je haast voelt kun je kiezen voor rust en ontspanning. Zelfs als je op tijd staat. Aandachtig je sleutels pakken, rustig in je auto gaan zitten, even diep in- en uitademen. Glimlachen. Heel rustig en aandachtig de was opvouwen, waardoor je er een paar tellen langer over doet, maar tegelijk ook een ontspannen en levend gevoel hebt opgedaan. Niet verzanden in (sociale) media.

Media mania

We moeten zoveel van de (sociale) media, is het credo. Ik denk dat dit slechts deels zo is. Ja, we krijgen een bepaald beeld via deze kanalen die bijdragen aan ons stressvolle bestaan. Maar we zoeken het ook bewust op. Het geeft ons namelijk iets: weg zijn uit de ‘realiteit’. We hoeven even dat uitputtende overlevingssysteem niet te voelen, of emoties die minder fijn zijn. Het voelt als ontspannen, terwijl je in werkelijkheid een stap buiten jezelf zet, zodat je jezelf niet voelt. Alle spanning en andere ellende zijn er nog gewoon als jij weer terugkomt uit je mediatrip. Daarom wil je wéér de media induiken. En wéér. Dat maakt het verslavend. Onderschat niet de ernst van deze verslaving en de gevolgen ervan op jouw levenskwaliteit. Probeer maar eens een paar dagen zonder tv, sociale media, internet en dergelijke. Ervaar de gevoelens die bij je opkomen, dan weet je precies wat (sociale) media voor invloed op je hebben.

De gouden tip

Nare emoties zul je, als je aandachtig leeft, natuurlijk blijven tegenkomen. Prachtig! Nu kan je ze doorvoelen, zodat ze weg kunnen gaan, of je kan actie ondernemen om te helen -in plaats van ze ergens weg te stoppen. De keuze is, ongeacht de maatschappij waar je in leeft, aan jou. Wil je in een slaaptoestand leven? Overleven in je dagelijkse activiteiten en in je vrije tijd verdoofd worden? Of wil je wakker zijn; het moment beleven, leren genieten van de afwas (jakkes), zelf weer dingen gaan maken, voedende gesprekken voeren, mijmeren over dingen, lekker als een poes in de zon liggen soezen? Wil je al dat goede naar boven laten komen? Dan heb ik een gouden tip voor je: lief, dapper mens, ga je vervelen!

(In een later blog zal ik uitgebreider ingaan op de kunst van het vervelen. Voor nu is het genoeg, om te voorkomen dat zo’n lange tekst niet in jullie schema past 😉 . )

Op mijn Facebookpagina deel ik regelmatig tips voor een meer ontspannen leven. Deze tips kunnen je onder andere helpen als de stress in je lijf hoog zit en je hier klachten door hebt.

Wel goed je best doen hè?

(Deel 2 van de wijze lessen uit de retraite van Wake Up, in de Maanhoeve)

Elke stap deed zeer. Steeds meer, ook. Het einde leek nog zo ver weg! En dan moest ik ook weer helemaal terug. Pfff, waar ben ik aan begonnen? Waarom heb ik geen slippers aan…? Ik probeerde de spirituele les hiervan te vinden: het levenspad is soms ook moeilijk te bewandelen. Ronduit pijnlijk, soms. Er hoorde toch een spirituele les te zijn, dit was immers een labyrint.

Het leerzame labyrint

Een labyrint, anders dan een doolhof, leidt onontkoombaar naar één punt: het midden. De weg daar naartoe is lang, omdat het vele kronkels om dat middelpunt heen maakt, alvorens er aan te komen. Je kan met een specifieke levensvraag een labyrint in gaan. Je antwoord vind je in het midden. Of als je het labyrint weer uit bent, dat schijnt ook te kunnen. Nou, ik had wel zin in een wijze levensles. Dus op een vrij moment in de retraite liep ik naar het labyrint. Het zag er niet zo heel groot uit, dus slippers leken me niet nodig. Ik liep die dagen toch al bijna alleen maar op blote voeten, dus dit houtsnipperpad kon ik prima aan. Dacht ik.

Doorzetten of niet doorzetten

Nu liep ik dus al een hele tijd op mijn tanden te bijten en manieren te vinden om mijn voeten zo min mogelijk te belasten met uitstekende stukjes hout. Zo’n labyrint is verraderlijk lang! Een deel van mij wilde stoppen, maar nee: ik kon mijn spirituele pad toch niet onderbreken? Wat zou dat wel niet zeggen over mijn doorzettingsvermogen in het echte leven?! Dit was vast een les, herinnerde ik mezelf weer. Na wat een eindeloze reis leek, kwam ik dan toch aan in het midden. Met nu al frisse tegenzin in de aankomende terugreis. Er waren enkele uit boomstammen gehouwen stoelen. Ik streek neer op één en ontving direct mijn les: waar heb ik me in vredesnaam zo druk om gemaakt?

Serieus gedoe

Het inzicht kwam heel helder tot me. Wat had ik serieus lopen doen op een klein stukje met houtsnippers bestrooide aarde. Mijn voeten beschadigend, tegen mijn zin in doorlopend. Omdat iets dat groter en wijzer is dan mij hierdoor iets zou moeten willen vertellen. Ik besefte dat een labyrint, net als alle andere manieren om te leren (van therapie tot kerk tot cursus, tot zeg het maar), een middel zijn. Niet meer en niet minder. Een manier om een beter versie van jezelf te worden. Wat belangrijker is, is dat je luistert naar jezelf en trouw blijft aan jezelf.

Ontrouw aan jezelf

Trouw blijven aan jezelf en stoppen als iets te zeer ingaat tegen jouw belangen. Hoe normaal is dat eigenlijk in onze samenleving? Volgens het CBS krijgt één op de zeven Nederlanders te maken met burn out klachten. Een burn out betekent dat je stress systeem volledig van zijn padje is, door langdurige overbelasting. Langdurig en overmatig stress, dus. Stress ontstaat als jouw systeem registreert dat het alert moet zijn voor gevaar. Dat het niet op zijn gemak kan zijn, omdat er iets niet goed is op dat moment. Zoals iedereen die met burn out klachten te maken heeft gehad, weet: er gaan doorgaans veel signalen aan vooraf. Hartkloppingen, slecht slapen, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, gespannen schouders, … Deze signalen van een te pijnlijk en niet passend pad, worden genegeerd. Sterker nog, we hebben zo goed geleerd het te negeren dat het niet zelden pas achteraf echt opgemerkt wordt. Waarom negeren we zoveel houtsnippers, totdat we letterlijk stilgezet worden?

Machtsgebruik door ouders

Voor mijn opleiding tot holistisch kindercoach las ik het boek “luisteren naar kinderen” van Thomas Gordon. (Even tussendoor: een ontzettende aanrader!) In dat boek wordt gesproken over de machtsverhouding tussen kind en ouders. Ouders die hun macht gebruiken om het kind te dwingen iets te doen- zoals al generaties lang de norm is. Bijvoorbeeld door de behoeftes van het kind in te zetten als straf of beloning (“anders mag je geen YouTube kijken!”). Al vroeg leren kinderen zo te gehoorzamen aan gezag, zonder acht te slaan op wat hun eigen systeem wil. Is er ruimte om rustig te overleggen over waaròm het kind iets wil, dan zou de ouder misschien hele andere keuzes maken. Gordon adviseert dan ook bij conflicten samen te gaan zoeken naar een oplossing, waarmee beide partijen gelukkig zijn. Daarmee leren zowel kind als ouder hun eigen behoeftes ervaren en verwoorden en een weg te vinden waarin deze behoeftes gehoord worden.

En machtsgebruik door heel veel anderen

Niet alleen thuis, ook op de sportclub, op school, op het werk: overal zijn ‘meerderen’ die je iets opleggen. Daarbij komt dat bepaald gedrag door manipulatie bevorderd wordt. Net als bij het trainen van dieren: goed gedrag belonen, zodat het toeneemt. En slecht gedrag bestraffen, zodat het afneemt. Als een kind hard gewerkt heeft, krijgt het een sticker, of een goed cijfer. Los van of dit aansluit bij zijn passie of behoeftes. Als het te moe is om te gaan voetballen: “even doorzetten! Wees een grote meid.” Wie wil er nou geen grote meid (oké of jongen) zijn? Over de grenzen van je lichaam en geest heenstappen wordt zo via straf en beloning gestimuleerd. N.B. Ik schets nu een enigszins eenzijdig beeld, om mijn punt te maken, dat snap je hoop ik. Natuurlijk zijn er ouders en bazen die (gelukkig) andere methodes hanteren. Het gaat hier om het effect van het overheersende “wel goed je best doen hè?” en het ondergeschikte “voel je je hier goed bij/past dit bij jou?”. Plus hoe subtiel en gemakkelijk dit gaat.

Eigen wijsheid

Er is, wat mij betreft, verandering nodig in dit opzicht. Ik ben ervan overtuigd dat ieder mens en kind wijsheid in zich hebben om te voelen wat goed is voor henzelf. En, heel belangrijk, dat de maatschappij pas echt goed draait als iedereen doet waar hij goed in is en wat bij hem of haar past. Iedereen komt met een talent op aarde, om een bijdrage te leveren. We kunnen elkaar daarbij helpen, steunen, adviseren. Met respect voor elkaars eigen wijsheid en grenzen. De kunst is om je eigen kracht te vinden en je eigen pad te volgen.

Kapotte voeten, of slippers

Als je teveel houtsnippers op je pad hebt, kun je doorlopen naar het opgelegde doel. Als je er aan komt, zijn je voeten te beschadigd om nog andere activiteiten mee te ondernemen. Je kan ook goed voor jezelf zorgen en slippers aan doen, of een pad kiezen dat beter bij je voeten past. Daarbij het beeld loslatend van die meerdere, die positief over jou gestemd moet zijn. Goed genoeg te moeten zijn. Iets wat voor mij soms duidelijk een uitdaging is. Grinnikend om mezelf stapte ik na mijn inzicht over de lage heggetjes heen, het labyrint weer uit.

Bronnen:
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2015/47/cbs-en-tno-een-op-de-zeven-werknemers-heeft-burn-outklachten
Luisteren Naar Kinderen – Thomas Gordon