Zo heurt ‘t

Met verwondering kan ik kijken naar programma’s waarin mensen beoordeeld worden op hun kleding, woninginrichting, of vul maar in. Of het nou mensen van de straat zijn, of professionals die strijden om een eretitel. Wat mij fascineert is dat één persoon (de beoordelaar) ronduit kan zeggen of iets ‘kan’ of niet. Waarnaar de toehoorder zich dan schikt. Er kan gelachen worden om een kledingstuk, waarbij de beoordeelde gelaten mee giechelt. Ja, hij of zij weet ook wel dat het eigenlijk niet ‘kan’.

Pompoenhummus

Zoals bij de pompoenhummus, die een chefkok maakte voor Gordon Ramsay. Gordon ging, zoals hem betaamt, helemaal los op het malle idee van hummus met pompoen. Aan het einde van de aflevering had de chefkok goddank het licht gezien en kon er zelf ook om lachen dat hij pompoenhummus durfde te maken. Wat een gekkie was hij toch! Pompoenhummus is tegenwoordig onder andere verkrijgbaar in de supermarkt, bij de slaatjes en borrelhapjes.

Of pofbroek?

Wat ik hiermee maar wil zeggen: hoezo kan iets op een bepaald moment echt niet en op het volgende moment echt wel? Wie bepaalt dat? En, nog belangrijker: waarom houdt de grote massa zich hieraan? Ik bedoel, als ik morgen in een pofbroek met kanten randjes rondloop en tegen iedereen verkondig dat het de nieuwe mode is, gaat dat echt niet aanslaan. Althans, daar ga ik even vanuit.

Aspiratiegroepen en volgers

Het heeft natuurlijk te maken met het fenomeen dat in de psychologie de ‘aspiratiegroep’ genoemd wordt. Dit is de groep mensen waar jij bij wilt horen; jij wilt net zo zijn als hen. Daarbij kijk je naar de kenmerken van die groep (of individu) en concludeert, al dan niet bewust: ‘als ik dat kenmerk heb, ben ik net zo succesvol als zij’. Dat succes kan alle denkbare vormen aannemen. Een bekend verschijnsel hiervan is wanneer mensen de laatste mode volgen. Maar het kan ook dat iemand bijvoorbeeld de stijl kopieert van een spirituele goeroe, in een poging iets van diens innerlijk licht zelf te kunnen bezitten.

Wat mij boeit is waaròm we massaal kijken naar zo’n aspiratiegroep of -persoon. Dat moet wel betekenen dat wij vinden dat er iets mist in onszelf, toch? Het is zo gebruikelijk, dat het kennelijk iets is wat in de meeste mensen zit. Dus vinden waarschijnlijk veel mensen zichzelf niet goed genoeg zoals ze zijn. Misschien is het iets concreets, zoals overgewicht. Misschien is het iets vaags, zoals een gevoel van onbehagen. Voor een deel vraagt het een zoektocht in jezelf, wat je tot ‘volger’ maakt. Voor een ander deel kan ik een algemene oorzaak aanwijzen.

Ja zuster, nee zuster

Die oorzaak is de vorming van de mens door de eeuwen heen. Vooral vroeger was het gebruikelijk dat je blind gehoorzaamde. Eerst aan je ouders, later aan je baas en altijd aan de overheid, dokter en andere geschoolden. Het beeld werd gecreëerd dat je de wijsheid over jouzelf bij een ander moest halen. Die weet hoe het moet en wat goed voor je is. Het is een training van de hersenen, waarbij genoeg herhaling ervoor zorgt dat de hersenen op die manier de hele wereld gaan zien. Je ziet een tv-programma waarbij iemand in een witte jas zegt “dit is goed voor jou” en automatisch denken je hersenen: dat moet wel kloppen, want zo werkt de wereld.

Dit principe is enorm uitgebuit door bedrijven. Dit doen ze door jou een succesvol persoon te tonen en daarbij te vertellen dat je hun product nodig hebt om net zoals die persoon te worden. Of ze zetten inderdaad een man in een witte jas neer (liefst slank, grijzend en met symmetrisch gezicht), die jou glimlachend vertelt dat het product goed is voor jou. De commerciële wereld is een constant getrek: ‘kijk hier, je geluk zit in dit snoepje!’ ‘Kijk hier, je succes zit in dit zelfhulpboek!’ Jouw getrainde brein draait overuren om te verzamelen wat jou gelukkig moet maken. Tot je je bewust wordt van dit proces.

Geschikt gereedschap?

En dat proces is: je wordt uit jezelf gelokt en verleert als het ware om op je eigen wijsheid af te gaan. Eén van de inzichten die ik mee naar huis nam na een retraite waarin met het Ayahuasca medicijn gewerkt werd, was: het zit in mijzelf. Wat ik ook zoek. Hoe hard de buitenwereld ook roept dat repen met chocola-, pinda- en karamelvulling mij goede energie geven; als mijn lichaam aangeeft dat dit niet zo is, dan is dàt hetgeen dat telt. Want je bent hier op aarde om jouw eigen unieke pad te bewandelen. Niemand weet hoe dat pad gaat en wat er allemaal op dat pad te vinden is. Laat staan wat voor gereedschap je nodig hebt om op dat pad te lopen.

Dat wetende, kan je natuurlijk wel nieuwsgierig zijn naar de wereld om je heen. Hoe pakt die spirituele goeroe het aan, of die succesvolle modeontwerper? Wat kan ik gebruiken van hun levenservaring en kennis? Het verschil is dat wat je waarneemt nu via jouw eigen kompas gaat. Past het bij mij? Draagt het bij aan mijn geluk, of succes? Hoe betrouwbaar is deze persoon eigenlijk? Heeft hij of zij misschien andere belangen dan mij helpen?

Kaart voor de van binnenuit-route

Omdat onze maatschappij zo gericht is op het van buitenaf proberen geluk te vinden, kan het lastig zijn als je de ‘van binnenuit-route’ wilt bewandelen. Mijn advies: beperk de informatiestroom van de buitenwereld. Door bijvoorbeeld niet meer dan een halfuur per dag op sociale media te zitten. Door niet naar het nieuws te kijken (zoals ik eerder al deelde klopt er meestal toch geen barst van). We geven al die mensen met aanzien zelf dat aanzien, door gewicht te geven aan hun woorden. De keuze die je hebt is om dat niet (meteen) te doen.

Een tweede advies: zoek geregeld de stilte op. Wandel in de natuur, mediteer een paar minuten, bijvoorbeeld als je op de wc zit, of wacht tot het eten klaar is. Stel vragen in jezelf en zie hoe het antwoord na verloop van tijd vanzelf in je opkomt. Want al die hart-emoji’s, die “joy” parfum, die jezelf-lekker-verwennen-nieuwe-broek, dat altijd op de vrijmibo aanwezig zijn… Ze kunnen je hart even raken, maar je hart echt vullen kan alleen als je naar binnen keert en ziet: waarmee wil mijn hart eigenlijk gevuld worden?

Op mijn Facebookpagina deel ik geregeld tips over hoe je meer vanuit je eigen wijsheid kunt leven (ik weet hoe paradoxaal dat klikt, dus het advies is om mijn tips vooral via jouw eigen kompas te laten gaan). Ik ga ook graag samen met jou hiermee aan de slag via individuele (kinder-)coachingsessies. Neem gerust contact op voor meer informatie.

In gesprek met…

Het was ochtend en ik lag in bed te schrijven. Dit doe ik regelmatig, sinds ik in de Happinez over Julia Cameron las. Deze zeventiger heeft zich jarenlang verdiept in creativiteit. En een manier om de creatieve energie te laten stromen is, volgens haar, door ’s ochtends te schrijven. Je hoofd staat dan nog niet helemaal ‘aan’, waardoor je tot verrassende inzichten kunt komen, die uit andere lagen dan je ratio opborrelen. Het idee is dat je het schrijven laat gebeuren. Gewoon, neerpennen wat in je opkomt. Ook als dat is dat je niet wilt schrijven, zoals ik nu deed.

: – (
Wat ik al een paar keer eerder voelde, voelde ik nu ook. Spanning, vermoeidheid, weerstand, oorsuizen. Niet prettig. Ik was hiervoor dan ook steeds afgehaakt bij deze schrijfsymptomen. Nu, echter, kwam een idee in mij op. Ik noteerde de symptomen en kwam bij boze gevoelens uit. Toen schreef ik: “hallo boosheid, wil je je voorstellen?” Daarna schreef ik het antwoord dat in mij opkwam. Gepaard met een heftige emotie van verdriet schreef ik dat het niet eerlijk was. Dat ik er ook mocht zijn! Het eindigde met een verdrietige smiley. Ik besloot dit dieper te onderzoeken.

Tiener in de problemen
Als ik met opstellingen werk, zullen sommigen weten, vraag ik geregeld ook hoe oud iemand is op een bepaalde plek. Een emotionele herinnering kan gekoppeld zijn aan een leeftijd. Dus nu vroeg ik ook hoe oud deze boosheid was. “14 :-(“ was het antwoord. Ik schreef terug aan mezelf: “hoe kan ik je helpen?” Nou, er was genoeg. Ik vond mezelf lelijk en dik en ik had problemen in de categorie van ernstige disharmonie in mijn directe omgeving. Ik liet me al lekker gaan met de smileys en nu ik mij verder verbond met de veertienjarige in mij, liet ik ook het taalgebruik van die tijd toe. Met “super” en “vet” en sms-taal. Weet je nog, toen je zoveel mogelijk informatie in 1 sms wilde stoppen? En weenie schreef in plaats van ‘ik weet het niet’? Dat. Supervet. Met het schrijven kwamen de bijbehorende emoties mee. Fijn, dacht ik, dan kan ik er wat aan doen. Dus ik stelde meer vragen.

Jouw wil geschiedt
Zo schreef ik een beetje heen en weer. Ik kwam erachter dat mijn veertienjarige heel negatief dacht over zichzelf en alles om haar heen. Bij nadere inspectie bleek dit een (onbewuste) uitlaatklep te zijn voor de negativiteit die op haar af kwam, waar zij geen invloed op had. Helaas wist ik als volwassene dat die situatie nog wel een tijd zou duren, dus kon ik haar niet geruststellen. Wat was dan nog meer mogelijk? Ik was en ben toevallig net weer bezig met de kracht van je eigen scheppende vermogen. Je gedachtes, je doen en laten, waar je je tijd en energie aan schenkt… Het is allemaal vormend voor hoe je leven eruitziet. Dat is een kracht die je altijd bezit, hoe machteloos je ook bent in een situatie. Dit besloot ik door te geven aan veertienjarige Marieke.

Ik ben supercool
Eerst vond ze het allemaal kut. Maar al schrijvende werd ze steeds enthousiaster. Het was alsof een luikje open ging en er licht scheen op iets wat ze niet eerder had gezien. De strategie van worstelen met de negativiteit, hopende dat iemand haar zag en zou helpen, kon verruild worden door het oppakken van haar eigen kracht! We fantaseerden over wat ze daarmee zou doen als ze groot was. Ook leerde ik haar dat wat anderen daarbij deden niet haar probleem was. Ze zag nu in dat ze zichzelf supercool kon vinden, ongeacht wat anderen zeiden. Het maakte haar blij. Aan het einde kreeg ik zelfs een blije smiley en een hartje.

Help anderen, help jezelf
Zoals vaak met dit soort zelfreflectie en -inzichtmethodes, werkte het door. Mijn systeem ging verbanden leggen en zag onder meer dat de drang om problemen voor anderen op te lossen (schuldig!) ook voortkwam uit de drang om verlost te worden van pijn. Pijn vanwege die ernstige disharmonie, de personen die dit ook raakte en mijn onmacht hierin. Hen helpen zou mijzelf helpen, was de onbewuste conclusie. Dan zou er immers minder lijden zijn. Helpen was dus minder altruïstisch gedrag dan ik (mijn ego) zou willen. Weer een overlevingsstrategie boven water. Zo denk je dat je nu wel gezuiverd bent van gebroken mechanismen, zo popt er opeens weer eentje op. Iets met ‘je bent nooit uitgeleerd’.

“Hallo met mij”
Ik vertel deze ervaring om jullie ook een stukje eigen kracht aan te reiken. Er was niemand bij mij toen ik deze heling doorging. Mijn systeem wist precies wat het nodig had. Ga met jezelf in gesprek. Schrijvend, mediterend, tekenend, of hoe dan ook. Uit jezelf en wees nieuwsgierig. Ontvang met open armen die oude pijnen; dat angstige kind, die boze tiener… Je bent nu volwassen, je kunt het nu dragen. En omdat je het nu kunt dragen, kan het nu geheeld worden. Wat een geschenk voor jouw jongere jij en de jij die je nu bent.

Heb je vragen over deze methode, of naar aanleiding van je gesprek met jezelf? Dan kun je altijd vrijblijvend een mailtje sturen, of bellen.

Wel goed je best doen hè?

(Deel 2 van de wijze lessen uit de retraite van Wake Up, in de Maanhoeve)

Elke stap deed zeer. Steeds meer, ook. Het einde leek nog zo ver weg! En dan moest ik ook weer helemaal terug. Pfff, waar ben ik aan begonnen? Waarom heb ik geen slippers aan…? Ik probeerde de spirituele les hiervan te vinden: het levenspad is soms ook moeilijk te bewandelen. Ronduit pijnlijk, soms. Er hoorde toch een spirituele les te zijn, dit was immers een labyrint.

Het leerzame labyrint

Een labyrint, anders dan een doolhof, leidt onontkoombaar naar één punt: het midden. De weg daar naartoe is lang, omdat het vele kronkels om dat middelpunt heen maakt, alvorens er aan te komen. Je kan met een specifieke levensvraag een labyrint in gaan. Je antwoord vind je in het midden. Of als je het labyrint weer uit bent, dat schijnt ook te kunnen. Nou, ik had wel zin in een wijze levensles. Dus op een vrij moment in de retraite liep ik naar het labyrint. Het zag er niet zo heel groot uit, dus slippers leken me niet nodig. Ik liep die dagen toch al bijna alleen maar op blote voeten, dus dit houtsnipperpad kon ik prima aan. Dacht ik.

Doorzetten of niet doorzetten

Nu liep ik dus al een hele tijd op mijn tanden te bijten en manieren te vinden om mijn voeten zo min mogelijk te belasten met uitstekende stukjes hout. Zo’n labyrint is verraderlijk lang! Een deel van mij wilde stoppen, maar nee: ik kon mijn spirituele pad toch niet onderbreken? Wat zou dat wel niet zeggen over mijn doorzettingsvermogen in het echte leven?! Dit was vast een les, herinnerde ik mezelf weer. Na wat een eindeloze reis leek, kwam ik dan toch aan in het midden. Met nu al frisse tegenzin in de aankomende terugreis. Er waren enkele uit boomstammen gehouwen stoelen. Ik streek neer op één en ontving direct mijn les: waar heb ik me in vredesnaam zo druk om gemaakt?

Serieus gedoe

Het inzicht kwam heel helder tot me. Wat had ik serieus lopen doen op een klein stukje met houtsnippers bestrooide aarde. Mijn voeten beschadigend, tegen mijn zin in doorlopend. Omdat iets dat groter en wijzer is dan mij hierdoor iets zou moeten willen vertellen. Ik besefte dat een labyrint, net als alle andere manieren om te leren (van therapie tot kerk tot cursus, tot zeg het maar), een middel zijn. Niet meer en niet minder. Een manier om een beter versie van jezelf te worden. Wat belangrijker is, is dat je luistert naar jezelf en trouw blijft aan jezelf.

Ontrouw aan jezelf

Trouw blijven aan jezelf en stoppen als iets te zeer ingaat tegen jouw belangen. Hoe normaal is dat eigenlijk in onze samenleving? Volgens het CBS krijgt één op de zeven Nederlanders te maken met burn out klachten. Een burn out betekent dat je stress systeem volledig van zijn padje is, door langdurige overbelasting. Langdurig en overmatig stress, dus. Stress ontstaat als jouw systeem registreert dat het alert moet zijn voor gevaar. Dat het niet op zijn gemak kan zijn, omdat er iets niet goed is op dat moment. Zoals iedereen die met burn out klachten te maken heeft gehad, weet: er gaan doorgaans veel signalen aan vooraf. Hartkloppingen, slecht slapen, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, gespannen schouders, … Deze signalen van een te pijnlijk en niet passend pad, worden genegeerd. Sterker nog, we hebben zo goed geleerd het te negeren dat het niet zelden pas achteraf echt opgemerkt wordt. Waarom negeren we zoveel houtsnippers, totdat we letterlijk stilgezet worden?

Machtsgebruik door ouders

Voor mijn opleiding tot holistisch kindercoach las ik het boek “luisteren naar kinderen” van Thomas Gordon. (Even tussendoor: een ontzettende aanrader!) In dat boek wordt gesproken over de machtsverhouding tussen kind en ouders. Ouders die hun macht gebruiken om het kind te dwingen iets te doen- zoals al generaties lang de norm is. Bijvoorbeeld door de behoeftes van het kind in te zetten als straf of beloning (“anders mag je geen YouTube kijken!”). Al vroeg leren kinderen zo te gehoorzamen aan gezag, zonder acht te slaan op wat hun eigen systeem wil. Is er ruimte om rustig te overleggen over waaròm het kind iets wil, dan zou de ouder misschien hele andere keuzes maken. Gordon adviseert dan ook bij conflicten samen te gaan zoeken naar een oplossing, waarmee beide partijen gelukkig zijn. Daarmee leren zowel kind als ouder hun eigen behoeftes ervaren en verwoorden en een weg te vinden waarin deze behoeftes gehoord worden.

En machtsgebruik door heel veel anderen

Niet alleen thuis, ook op de sportclub, op school, op het werk: overal zijn ‘meerderen’ die je iets opleggen. Daarbij komt dat bepaald gedrag door manipulatie bevorderd wordt. Net als bij het trainen van dieren: goed gedrag belonen, zodat het toeneemt. En slecht gedrag bestraffen, zodat het afneemt. Als een kind hard gewerkt heeft, krijgt het een sticker, of een goed cijfer. Los van of dit aansluit bij zijn passie of behoeftes. Als het te moe is om te gaan voetballen: “even doorzetten! Wees een grote meid.” Wie wil er nou geen grote meid (oké of jongen) zijn? Over de grenzen van je lichaam en geest heenstappen wordt zo via straf en beloning gestimuleerd. N.B. Ik schets nu een enigszins eenzijdig beeld, om mijn punt te maken, dat snap je hoop ik. Natuurlijk zijn er ouders en bazen die (gelukkig) andere methodes hanteren. Het gaat hier om het effect van het overheersende “wel goed je best doen hè?” en het ondergeschikte “voel je je hier goed bij/past dit bij jou?”. Plus hoe subtiel en gemakkelijk dit gaat.

Eigen wijsheid

Er is, wat mij betreft, verandering nodig in dit opzicht. Ik ben ervan overtuigd dat ieder mens en kind wijsheid in zich hebben om te voelen wat goed is voor henzelf. En, heel belangrijk, dat de maatschappij pas echt goed draait als iedereen doet waar hij goed in is en wat bij hem of haar past. Iedereen komt met een talent op aarde, om een bijdrage te leveren. We kunnen elkaar daarbij helpen, steunen, adviseren. Met respect voor elkaars eigen wijsheid en grenzen. De kunst is om je eigen kracht te vinden en je eigen pad te volgen.

Kapotte voeten, of slippers

Als je teveel houtsnippers op je pad hebt, kun je doorlopen naar het opgelegde doel. Als je er aan komt, zijn je voeten te beschadigd om nog andere activiteiten mee te ondernemen. Je kan ook goed voor jezelf zorgen en slippers aan doen, of een pad kiezen dat beter bij je voeten past. Daarbij het beeld loslatend van die meerdere, die positief over jou gestemd moet zijn. Goed genoeg te moeten zijn. Iets wat voor mij soms duidelijk een uitdaging is. Grinnikend om mezelf stapte ik na mijn inzicht over de lage heggetjes heen, het labyrint weer uit.

Bronnen:
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2015/47/cbs-en-tno-een-op-de-zeven-werknemers-heeft-burn-outklachten
Luisteren Naar Kinderen – Thomas Gordon