Haast leven

De kans is groot dat velen die dit blog zien, binnen een paar seconden afhaken. Sommigen zullen het diagonaal doornemen en slechts een enkeling zal er rustig voor gaan zitten. Tekenend voor de maatschappij van nu. Hoeveel mensen maken echt contact met hun voedsel, voor ze het in hun mond stoppen? Hoeveel mensen ervaren hoe ze in de auto zitten? Hoeveel mensen kijken bewust naar iemands ogen tijdens een gesprek? Hoe komt het toch dat we het echte contact met het leven steeds mislopen?

Haast

We hebben haast. Er moet nog zoveel gebeuren! We hebben zoveel deadlines en afspraken! De klok tikt genadeloos door, terwijl wij als een bezetene achter de wijzers aanrennen. Tijdens een festival waar ik vorig jaar was, maakte iemand de opmerking: ‘wat is tijd? Wijzers die in een rondje gaan. Lekker belangrijk.’ De cijfers op de klok zeggen eigenlijk niks; de betekenis ervan is een afspraak die we met elkaar hebben gemaakt. Het is een afspraak om iets buiten onszelf te laten bepalen waar we behoefte aan hebben (etenstijd) en wat we moeten doen (beginnen met werken). Binnen deze afspraak zijn talloze sub-afspraken gemaakt. Als alle cijfers één keer geweest zijn, moet je op z’n minst dit en dat en zus en zo gedaan hebben. De kleine wijzer moet nog niet voorbij het cijfer van een afgesproken tijd zijn, anders ben je een slecht mens, als je er dan nog niet bent. Voordat er x-cijfers geweest zijn, moet je toch wel terug geappt hebben. Er zijn zo ontzettend veel sub-afspraken, dat het gewoon niet binnen dat cirkeltje past!

Ongeschreven gejaagdheid

Laten we eens nader kijken naar die sub-afspraken. Van de meesten is geen tastbaar contract opgesteld. Toch heerst het gevoel dat we ons eraan moeten houden; zoals dat je binnen zoveel tijd iemand terug appt. En dat je je boodschappen zo vlug mogelijk in je tas doet na het afrekenen. Dat de snelste zijn sowieso een van de beste dingen is die je kunt bereiken (denk bijvoorbeeld aan sport). Zo jagen we onszelf ons graf in, grof gezegd. Wat is de kwaliteit van ons leven in tussentijd, als we (bijna) nooit de rust nemen om het leven echt te ervaren?

Zentijd

Ik heb bewondering voor wijze boeddhisten en andere verlichte types. Ze bewegen zich bewust en langzaam, praten alsof ze elk woord doorleven en zorgvuldig kiezen, zijn enorm wijs en schijnen niets nodig te hebben om zich buitengewoon gelukkig te voelen. Weet je wat het indrukwekkende ervan is? Dat het mensen zijn, net als jij en ik. Wij hebben dat ook in ons, alleen onze (Westerse) maatschappij is zo gecreëerd dat dit niet meer de norm is. Het is eigenlijk zo simpel: je hoeft alleen maar rustiger te bewegen, zorgvuldiger te praten en meer niets te doen. Gaan er al alarmbellen af bij jou?

Kinderen in overlevingsstand

Dat komt omdat dat niet de staat is waarin jij leeft. Kijk eens naar de kinderen van nu: ze gaan van externe prikkel naar externe prikkel: school, kinderopvang, sport, muziek, tablet, TV, telefoon… Kim John Payne, auteur van diverse kinderboeken over simpeler opvoeden, had door een neuroloog laten berekenen of kinderen zouden wennen aan die overload aan prikkels. Het antwoord was ja. Over zo’n 1.000 jaar. Dat betekent dat in tussentijd de kinderen continu in een vecht-of-vlucht modus zitten. Ze leven het leven dat ze helemaal niet aan kunnen, dus gaat het brein automatisch in de overlevingsstand. Gevolg daarvan is dat ze niet bij hun empathische, zachte, creatieve brein kunnen. Ze reageren impulsief en gericht op het overleven van het moment. Hard en klaar om te vechten of vluchten. Ontwikkel dan maar eens je volledige potentieel! Die staat van zijn neemt een kind uiteraard mee in volwassenheid -er komt immers tussendoor normaal gesproken geen moment waarin het anders wordt. Kortom: je staat in overlevingsstand, dus het laatste wat je systeem wil is een rustige, aandachtige boeddha zijn.

Waarom het roer om?

Waarom zou je dan wel die rustige, aandachtige boeddha in jezelf willen vinden? Om je ontspannen, creatief, veilig en blij te voelen. Om jezelf volledig te kunnen ontplooien. Om een leuker medemens te zijn. Om je leven echt te léven. Zoals gezegd kan dit allemaal niet als je in je (daar is ‘ie weer) reptielenbrein rondhangt, die je helpt de hysterie van alledag te overleven. Burnouts en chronische ziektes liggen op de loer. Stress is immers de beste ziekmaker die je kan bedenken.Je kan echter altijd, ieder moment, kiezen voor een andere leefstijl.

Terugschakelen

Het moeilijkste is het begin. Namelijk de periode dat je terugschakelt van je overlevingsmodus naar je ontspannen zijn-modus. Je overlevingsmodus gaat namelijk eerst in paniek raken: ‘hoezo ga jij rustig een kopje thee drinken? We zijn in levensgevaar joh! Rennen!’ Je gaat die gevoelens onvermijdelijk voelen; de onrust en drang om op te staan en dingen te doen. En daar kan het bij blijven; je hoeft namelijk niets met die gevoelens te doen. Registreer ze, bedank ze en neem weer een lekker slokje thee. Elk moment dat je haast voelt kun je kiezen voor rust en ontspanning. Zelfs als je op tijd staat. Aandachtig je sleutels pakken, rustig in je auto gaan zitten, even diep in- en uitademen. Glimlachen. Heel rustig en aandachtig de was opvouwen, waardoor je er een paar tellen langer over doet, maar tegelijk ook een ontspannen en levend gevoel hebt opgedaan. Niet verzanden in (sociale) media.

Media mania

We moeten zoveel van de (sociale) media, is het credo. Ik denk dat dit slechts deels zo is. Ja, we krijgen een bepaald beeld via deze kanalen die bijdragen aan ons stressvolle bestaan. Maar we zoeken het ook bewust op. Het geeft ons namelijk iets: weg zijn uit de ‘realiteit’. We hoeven even dat uitputtende overlevingssysteem niet te voelen, of emoties die minder fijn zijn. Het voelt als ontspannen, terwijl je in werkelijkheid een stap buiten jezelf zet, zodat je jezelf niet voelt. Alle spanning en andere ellende zijn er nog gewoon als jij weer terugkomt uit je mediatrip. Daarom wil je wéér de media induiken. En wéér. Dat maakt het verslavend. Onderschat niet de ernst van deze verslaving en de gevolgen ervan op jouw levenskwaliteit. Probeer maar eens een paar dagen zonder tv, sociale media, internet en dergelijke. Ervaar de gevoelens die bij je opkomen, dan weet je precies wat (sociale) media voor invloed op je hebben.

De gouden tip

Nare emoties zul je, als je aandachtig leeft, natuurlijk blijven tegenkomen. Prachtig! Nu kan je ze doorvoelen, zodat ze weg kunnen gaan, of je kan actie ondernemen om te helen -in plaats van ze ergens weg te stoppen. De keuze is, ongeacht de maatschappij waar je in leeft, aan jou. Wil je in een slaaptoestand leven? Overleven in je dagelijkse activiteiten en in je vrije tijd verdoofd worden? Of wil je wakker zijn; het moment beleven, leren genieten van de afwas (jakkes), zelf weer dingen gaan maken, voedende gesprekken voeren, mijmeren over dingen, lekker als een poes in de zon liggen soezen? Wil je al dat goede naar boven laten komen? Dan heb ik een gouden tip voor je: lief, dapper mens, ga je vervelen!

(In een later blog zal ik uitgebreider ingaan op de kunst van het vervelen. Voor nu is het genoeg, om te voorkomen dat zo’n lange tekst niet in jullie schema past 😉 . )

Op mijn Facebookpagina deel ik regelmatig tips voor een meer ontspannen leven. Deze tips kunnen je onder andere helpen als de stress in je lijf hoog zit en je hier klachten door hebt.

Wel goed je best doen hè?

(Deel 2 van de wijze lessen uit de retraite van Wake Up, in de Maanhoeve)

Elke stap deed zeer. Steeds meer, ook. Het einde leek nog zo ver weg! En dan moest ik ook weer helemaal terug. Pfff, waar ben ik aan begonnen? Waarom heb ik geen slippers aan…? Ik probeerde de spirituele les hiervan te vinden: het levenspad is soms ook moeilijk te bewandelen. Ronduit pijnlijk, soms. Er hoorde toch een spirituele les te zijn, dit was immers een labyrint.

Het leerzame labyrint

Een labyrint, anders dan een doolhof, leidt onontkoombaar naar één punt: het midden. De weg daar naartoe is lang, omdat het vele kronkels om dat middelpunt heen maakt, alvorens er aan te komen. Je kan met een specifieke levensvraag een labyrint in gaan. Je antwoord vind je in het midden. Of als je het labyrint weer uit bent, dat schijnt ook te kunnen. Nou, ik had wel zin in een wijze levensles. Dus op een vrij moment in de retraite liep ik naar het labyrint. Het zag er niet zo heel groot uit, dus slippers leken me niet nodig. Ik liep die dagen toch al bijna alleen maar op blote voeten, dus dit houtsnipperpad kon ik prima aan. Dacht ik.

Doorzetten of niet doorzetten

Nu liep ik dus al een hele tijd op mijn tanden te bijten en manieren te vinden om mijn voeten zo min mogelijk te belasten met uitstekende stukjes hout. Zo’n labyrint is verraderlijk lang! Een deel van mij wilde stoppen, maar nee: ik kon mijn spirituele pad toch niet onderbreken? Wat zou dat wel niet zeggen over mijn doorzettingsvermogen in het echte leven?! Dit was vast een les, herinnerde ik mezelf weer. Na wat een eindeloze reis leek, kwam ik dan toch aan in het midden. Met nu al frisse tegenzin in de aankomende terugreis. Er waren enkele uit boomstammen gehouwen stoelen. Ik streek neer op één en ontving direct mijn les: waar heb ik me in vredesnaam zo druk om gemaakt?

Serieus gedoe

Het inzicht kwam heel helder tot me. Wat had ik serieus lopen doen op een klein stukje met houtsnippers bestrooide aarde. Mijn voeten beschadigend, tegen mijn zin in doorlopend. Omdat iets dat groter en wijzer is dan mij hierdoor iets zou moeten willen vertellen. Ik besefte dat een labyrint, net als alle andere manieren om te leren (van therapie tot kerk tot cursus, tot zeg het maar), een middel zijn. Niet meer en niet minder. Een manier om een beter versie van jezelf te worden. Wat belangrijker is, is dat je luistert naar jezelf en trouw blijft aan jezelf.

Ontrouw aan jezelf

Trouw blijven aan jezelf en stoppen als iets te zeer ingaat tegen jouw belangen. Hoe normaal is dat eigenlijk in onze samenleving? Volgens het CBS krijgt één op de zeven Nederlanders te maken met burn out klachten. Een burn out betekent dat je stress systeem volledig van zijn padje is, door langdurige overbelasting. Langdurig en overmatig stress, dus. Stress ontstaat als jouw systeem registreert dat het alert moet zijn voor gevaar. Dat het niet op zijn gemak kan zijn, omdat er iets niet goed is op dat moment. Zoals iedereen die met burn out klachten te maken heeft gehad, weet: er gaan doorgaans veel signalen aan vooraf. Hartkloppingen, slecht slapen, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, gespannen schouders, … Deze signalen van een te pijnlijk en niet passend pad, worden genegeerd. Sterker nog, we hebben zo goed geleerd het te negeren dat het niet zelden pas achteraf echt opgemerkt wordt. Waarom negeren we zoveel houtsnippers, totdat we letterlijk stilgezet worden?

Machtsgebruik door ouders

Voor mijn opleiding tot holistisch kindercoach las ik het boek “luisteren naar kinderen” van Thomas Gordon. (Even tussendoor: een ontzettende aanrader!) In dat boek wordt gesproken over de machtsverhouding tussen kind en ouders. Ouders die hun macht gebruiken om het kind te dwingen iets te doen- zoals al generaties lang de norm is. Bijvoorbeeld door de behoeftes van het kind in te zetten als straf of beloning (“anders mag je geen YouTube kijken!”). Al vroeg leren kinderen zo te gehoorzamen aan gezag, zonder acht te slaan op wat hun eigen systeem wil. Is er ruimte om rustig te overleggen over waaròm het kind iets wil, dan zou de ouder misschien hele andere keuzes maken. Gordon adviseert dan ook bij conflicten samen te gaan zoeken naar een oplossing, waarmee beide partijen gelukkig zijn. Daarmee leren zowel kind als ouder hun eigen behoeftes ervaren en verwoorden en een weg te vinden waarin deze behoeftes gehoord worden.

En machtsgebruik door heel veel anderen

Niet alleen thuis, ook op de sportclub, op school, op het werk: overal zijn ‘meerderen’ die je iets opleggen. Daarbij komt dat bepaald gedrag door manipulatie bevorderd wordt. Net als bij het trainen van dieren: goed gedrag belonen, zodat het toeneemt. En slecht gedrag bestraffen, zodat het afneemt. Als een kind hard gewerkt heeft, krijgt het een sticker, of een goed cijfer. Los van of dit aansluit bij zijn passie of behoeftes. Als het te moe is om te gaan voetballen: “even doorzetten! Wees een grote meid.” Wie wil er nou geen grote meid (oké of jongen) zijn? Over de grenzen van je lichaam en geest heenstappen wordt zo via straf en beloning gestimuleerd. N.B. Ik schets nu een enigszins eenzijdig beeld, om mijn punt te maken, dat snap je hoop ik. Natuurlijk zijn er ouders en bazen die (gelukkig) andere methodes hanteren. Het gaat hier om het effect van het overheersende “wel goed je best doen hè?” en het ondergeschikte “voel je je hier goed bij/past dit bij jou?”. Plus hoe subtiel en gemakkelijk dit gaat.

Eigen wijsheid

Er is, wat mij betreft, verandering nodig in dit opzicht. Ik ben ervan overtuigd dat ieder mens en kind wijsheid in zich hebben om te voelen wat goed is voor henzelf. En, heel belangrijk, dat de maatschappij pas echt goed draait als iedereen doet waar hij goed in is en wat bij hem of haar past. Iedereen komt met een talent op aarde, om een bijdrage te leveren. We kunnen elkaar daarbij helpen, steunen, adviseren. Met respect voor elkaars eigen wijsheid en grenzen. De kunst is om je eigen kracht te vinden en je eigen pad te volgen.

Kapotte voeten, of slippers

Als je teveel houtsnippers op je pad hebt, kun je doorlopen naar het opgelegde doel. Als je er aan komt, zijn je voeten te beschadigd om nog andere activiteiten mee te ondernemen. Je kan ook goed voor jezelf zorgen en slippers aan doen, of een pad kiezen dat beter bij je voeten past. Daarbij het beeld loslatend van die meerdere, die positief over jou gestemd moet zijn. Goed genoeg te moeten zijn. Iets wat voor mij soms duidelijk een uitdaging is. Grinnikend om mezelf stapte ik na mijn inzicht over de lage heggetjes heen, het labyrint weer uit.

Bronnen:
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2015/47/cbs-en-tno-een-op-de-zeven-werknemers-heeft-burn-outklachten
Luisteren Naar Kinderen – Thomas Gordon