Hoe krijg je een burn out?

(Parodie)

Om mij heen signaleer ik een ware golf van burn outs. Dit was al een tijd zo, maar nu (met de schadende maatregelen en zo) lijkt het wel nog meer aan de orde. Wil je meekomen in deze beweging? Als ervaringsdeskundige help ik je graag! Hieronder vier gouden tips.

TIP 1: ja!
Om te beginnen aan je burn out route, wordt ja je nieuwe stopwoordje. Wil je misschien wat werk van je collega overnemen? Ja! Kun jij de kinderen van die moeder van school ook ophalen? Ja! Heb je tijd voor een gesprek over telefoonabonnementen? Ja! Het nieuws kijken? JA! Doe het allemaal! Heel belangrijk is dat je agenda helemaal gevuld wordt. En dan vooral met dingen waar je zo min mogelijk blij van wordt. Burn outs hebben constante voeding nodig in de vorm van stress. Anders groeien ze niet. Als je iets doet waar je eigenlijk geen zin/tijd/energie voor hebt, creëert dat stress, waarmee je de beginnende burn out laat uitdijen. Als je agenda bovendien overvol is, heb je geen rustmomenten om je stresslevel te laten dalen en van je energietekort te herstellen. Een gevoel van dat het moet (van de maatschappij) helpt hierbij. Het geeft namelijk onderhuids een boodschap dat je niet goed bent zoals je bent. En dan heb je weer wat burn out voeding te pakken.

TIP 2: haast
Wat je ook doet, doe het snel. Doe het alsof je al te laat bent voor de volgende activiteit. Alsof je oude gymleraar met een stopwatch je tijd staat bij te houden. Daarmee zorg je dat het gehalte van je stresshormonen structureel hoog blijft. Het begint al als je opstaat: gauw uit bed springen, gauw klaarmaken, gauw ontbijt naar binnen werken… Het liefst eet je je ontbijt terwijl je onderweg bent naar je volgende activiteit. Dit zorgt voor stress in je verteringsstelsel, wat dan als bonus opgeteld kan worden bij je stresslevel. Net als ongezond eten, trouwens. Let ook goed op de kleine bewegingen. Snelheid is wederom het toverwoord. Als je de deur op slot draait, frummel als een maniak aan je sleutelbos. Zonder focus, maar wel razendsnel, zodat het waarschijnlijk eerst een aantal keer mislukt om je deur op slot te krijgen. Perfect, want irritatie is weer extra stress!

TIP 3: daar, toen en straks
Het dagelijks leven kan hectisch zijn. Echter, soms kun je dat gewoon aan, als je alleen maar in het moment bent. Dan zakt je stresslevel en lijkt je burn out verder weg dan ooit. Gelukkig heeft onze maatschappij ons al getraind in de oplossing hiervoor. Vul je ‘hier en nu’ met ‘daar’, ’toen’ en ‘straks’. Daarmee heb je een oneindige shitload aan informatie om je huidige moment te vertroebelen. Denk aan: zorgen, schaamte, spijt en andere stress vormende emoties. Een voorbeeld van ‘daar’: wie weet wat er met jouw geliefden gebeurt als ze uit het zicht zijn? De mogelijkheden zijn eindeloos. Kies vooral voor horrorscenario’s om je stresslevel te voeden. Als ‘toen’ kun je die vergadering, waarbij jij iets heel doms zei, op repeat zetten in je hoofd. Zo krijg je steeds weer je stress kick. Zo kun je ook voor ‘straks’ je angst om bij de nieuwe vergadering iets doms te zeggen herhalen. Al je eventuele rustmomenten kun je zo ongemerkt voorbij laten gaan, zonder dat je afwijkt van je burn out route.

TIP 4: afleiding 
Voortbordurend op de vorige tip is de afleiding. Ook deze dient om uit je ‘hier en nu’ te gaan, maar dan vooral om te voorkomen dat je jezelf voelt. Als je namelijk al goed op weg bent naar de burn out, zal het waarschijnlijk zo zijn dat je je behoorlijk slecht voelt. Je lichaam zit vol spanning en pijntjes en waarschijnlijk ben je ook vaak ziek. Je hoofd barst van de ingestudeerde ‘daar-’, ‘toen-’ en ‘straksmonologen’. Je emoties zijn die emoties die bij stress horen: angst, neerslachtigheid, moedeloosheid, boosheid, … Als je even niet oplet en je gaat dit voelen, dan bestaat de kans dat je het niet volhoudt. Dat je denkt ‘ik wil dit niet!’ 

Dus om voortijdig afhaken te voorkomen deze tip. Gelukkig is er in onze tijd ook een overvloed aanwezig voor het uitvoeren van deze tip. Je telefoon is de ster in dit geheel; sta ermee op en ga ermee naar bed. Laat je wereld rond social media draaien. Deze stopt nooit en is zelden bevredigend, zodat je continue afleiding garandeert. Andere opties: tv kijken, eten, bellen- en het liefst alles tegelijk. Zo laat je nergens een gaatje vrij om te voelen hoe je je echt voelt. Bovendien overvoer je je hersenen met informatie, waardoor ook daar een noodtoestand ontstaat. Twee vliegen in één afwezige klap!

Niet enthousiast?
Ik hoop dat je hiermee meer inzicht hebt in het pad dat de burn out gaat. En vooral hoop ik dat je er absoluut niet enthousiast van geworden bent. Uit de tips kun je dan opmaken wat je nìèt moet doen, als je gezond en gelukkig wilt zijn. Een burn out krijg je overigens op uiteenlopende manieren: de één krijgt het misschien omdat het werk te veeleisend is, de ander omdat onderliggende trauma’s voor continue storing zorgen, enzovoort. Van levensbelang is dat je, als je burn out verschijnselen herkent, op onderzoek uitgaat. Wat is er bij jou aan de hand? Je kunt in ieder geval mijn 3 tips bekijken om te herstellen van een burn out. En ik ondersteun jou ook graag in jouw proces om een burn out te voorkomen, of ervan te herstellen. Je kunt hiervoor altijd vrijblijvend contact met mij opnemen.

Voor nu: adem eens een paar keer rustig diep in en helemaal uit. Rek je uit, glimlach en observeer hoe jij je dag doorloopt. 

Hieronder de 3 tips om te herstellen van een burn out:

Wel goed je best doen hè?

(Deel 2 van de wijze lessen uit de retraite van Wake Up, in de Maanhoeve)

Elke stap deed zeer. Steeds meer, ook. Het einde leek nog zo ver weg! En dan moest ik ook weer helemaal terug. Pfff, waar ben ik aan begonnen? Waarom heb ik geen slippers aan…? Ik probeerde de spirituele les hiervan te vinden: het levenspad is soms ook moeilijk te bewandelen. Ronduit pijnlijk, soms. Er hoorde toch een spirituele les te zijn, dit was immers een labyrint.

Het leerzame labyrint

Een labyrint, anders dan een doolhof, leidt onontkoombaar naar één punt: het midden. De weg daar naartoe is lang, omdat het vele kronkels om dat middelpunt heen maakt, alvorens er aan te komen. Je kan met een specifieke levensvraag een labyrint in gaan. Je antwoord vind je in het midden. Of als je het labyrint weer uit bent, dat schijnt ook te kunnen. Nou, ik had wel zin in een wijze levensles. Dus op een vrij moment in de retraite liep ik naar het labyrint. Het zag er niet zo heel groot uit, dus slippers leken me niet nodig. Ik liep die dagen toch al bijna alleen maar op blote voeten, dus dit houtsnipperpad kon ik prima aan. Dacht ik.

Doorzetten of niet doorzetten

Nu liep ik dus al een hele tijd op mijn tanden te bijten en manieren te vinden om mijn voeten zo min mogelijk te belasten met uitstekende stukjes hout. Zo’n labyrint is verraderlijk lang! Een deel van mij wilde stoppen, maar nee: ik kon mijn spirituele pad toch niet onderbreken? Wat zou dat wel niet zeggen over mijn doorzettingsvermogen in het echte leven?! Dit was vast een les, herinnerde ik mezelf weer. Na wat een eindeloze reis leek, kwam ik dan toch aan in het midden. Met nu al frisse tegenzin in de aankomende terugreis. Er waren enkele uit boomstammen gehouwen stoelen. Ik streek neer op één en ontving direct mijn les: waar heb ik me in vredesnaam zo druk om gemaakt?

Serieus gedoe

Het inzicht kwam heel helder tot me. Wat had ik serieus lopen doen op een klein stukje met houtsnippers bestrooide aarde. Mijn voeten beschadigend, tegen mijn zin in doorlopend. Omdat iets dat groter en wijzer is dan mij hierdoor iets zou moeten willen vertellen. Ik besefte dat een labyrint, net als alle andere manieren om te leren (van therapie tot kerk tot cursus, tot zeg het maar), een middel zijn. Niet meer en niet minder. Een manier om een beter versie van jezelf te worden. Wat belangrijker is, is dat je luistert naar jezelf en trouw blijft aan jezelf.

Ontrouw aan jezelf

Trouw blijven aan jezelf en stoppen als iets te zeer ingaat tegen jouw belangen. Hoe normaal is dat eigenlijk in onze samenleving? Volgens het CBS krijgt één op de zeven Nederlanders te maken met burn out klachten. Een burn out betekent dat je stress systeem volledig van zijn padje is, door langdurige overbelasting. Langdurig en overmatig stress, dus. Stress ontstaat als jouw systeem registreert dat het alert moet zijn voor gevaar. Dat het niet op zijn gemak kan zijn, omdat er iets niet goed is op dat moment. Zoals iedereen die met burn out klachten te maken heeft gehad, weet: er gaan doorgaans veel signalen aan vooraf. Hartkloppingen, slecht slapen, vergeetachtigheid, prikkelbaarheid, gespannen schouders, … Deze signalen van een te pijnlijk en niet passend pad, worden genegeerd. Sterker nog, we hebben zo goed geleerd het te negeren dat het niet zelden pas achteraf echt opgemerkt wordt. Waarom negeren we zoveel houtsnippers, totdat we letterlijk stilgezet worden?

Machtsgebruik door ouders

Voor mijn opleiding tot holistisch kindercoach las ik het boek “luisteren naar kinderen” van Thomas Gordon. (Even tussendoor: een ontzettende aanrader!) In dat boek wordt gesproken over de machtsverhouding tussen kind en ouders. Ouders die hun macht gebruiken om het kind te dwingen iets te doen- zoals al generaties lang de norm is. Bijvoorbeeld door de behoeftes van het kind in te zetten als straf of beloning (“anders mag je geen YouTube kijken!”). Al vroeg leren kinderen zo te gehoorzamen aan gezag, zonder acht te slaan op wat hun eigen systeem wil. Is er ruimte om rustig te overleggen over waaròm het kind iets wil, dan zou de ouder misschien hele andere keuzes maken. Gordon adviseert dan ook bij conflicten samen te gaan zoeken naar een oplossing, waarmee beide partijen gelukkig zijn. Daarmee leren zowel kind als ouder hun eigen behoeftes ervaren en verwoorden en een weg te vinden waarin deze behoeftes gehoord worden.

En machtsgebruik door heel veel anderen

Niet alleen thuis, ook op de sportclub, op school, op het werk: overal zijn ‘meerderen’ die je iets opleggen. Daarbij komt dat bepaald gedrag door manipulatie bevorderd wordt. Net als bij het trainen van dieren: goed gedrag belonen, zodat het toeneemt. En slecht gedrag bestraffen, zodat het afneemt. Als een kind hard gewerkt heeft, krijgt het een sticker, of een goed cijfer. Los van of dit aansluit bij zijn passie of behoeftes. Als het te moe is om te gaan voetballen: “even doorzetten! Wees een grote meid.” Wie wil er nou geen grote meid (oké of jongen) zijn? Over de grenzen van je lichaam en geest heenstappen wordt zo via straf en beloning gestimuleerd. N.B. Ik schets nu een enigszins eenzijdig beeld, om mijn punt te maken, dat snap je hoop ik. Natuurlijk zijn er ouders en bazen die (gelukkig) andere methodes hanteren. Het gaat hier om het effect van het overheersende “wel goed je best doen hè?” en het ondergeschikte “voel je je hier goed bij/past dit bij jou?”. Plus hoe subtiel en gemakkelijk dit gaat.

Eigen wijsheid

Er is, wat mij betreft, verandering nodig in dit opzicht. Ik ben ervan overtuigd dat ieder mens en kind wijsheid in zich hebben om te voelen wat goed is voor henzelf. En, heel belangrijk, dat de maatschappij pas echt goed draait als iedereen doet waar hij goed in is en wat bij hem of haar past. Iedereen komt met een talent op aarde, om een bijdrage te leveren. We kunnen elkaar daarbij helpen, steunen, adviseren. Met respect voor elkaars eigen wijsheid en grenzen. De kunst is om je eigen kracht te vinden en je eigen pad te volgen.

Kapotte voeten, of slippers

Als je teveel houtsnippers op je pad hebt, kun je doorlopen naar het opgelegde doel. Als je er aan komt, zijn je voeten te beschadigd om nog andere activiteiten mee te ondernemen. Je kan ook goed voor jezelf zorgen en slippers aan doen, of een pad kiezen dat beter bij je voeten past. Daarbij het beeld loslatend van die meerdere, die positief over jou gestemd moet zijn. Goed genoeg te moeten zijn. Iets wat voor mij soms duidelijk een uitdaging is. Grinnikend om mezelf stapte ik na mijn inzicht over de lage heggetjes heen, het labyrint weer uit.

Bronnen:
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2015/47/cbs-en-tno-een-op-de-zeven-werknemers-heeft-burn-outklachten
Luisteren Naar Kinderen – Thomas Gordon