“Je mag ook niks meer”

Leven in een wereld die verandert

Het valt mij op dat via de sociale media en in het echte leven geregeld onvrede geuit wordt over actuele veranderingen. Gedeelde posts komen voorbij, waarin teksten staan in de trant van: “je mag geen vlees meer eten, je mag Zwarte Piet niet meer leuk vinden, je mag niet meer roken, je mag ook niks meer!” Blijkbaar voelt men zich beperkt in de vrijheid en autonomie. Met dit blog hoop ik meer licht te werpen op wat er hier, volgens mij, gebeurt.

Duister verleden

Allereerst leven we in een tijd waarin, door internet en TV, allerlei informatie tot ons komt. Andersom vinden mensen die dingen ontdekken de kanalen om die ontdekking bekend te maken. Dit is een belangrijk onderdeel van de kwestie. Kijk maar eens naar vroeger, toen we wel al in bakstenen huizen leefden, maar deze kanalen nog afwezig waren Heel veel werd in het duister gehouden. Hoe de regering regeerde, hoe ziektes werken, wat er precies in ons voedsel zit, etcetera. Er was bovendien een veel striktere hiërarchie. De dokter werd met grote eerbied benaderd en niemand durfde zijn (ja, alleen zijn) mening in twijfel te trekken. Laat staan encyclopedieën door te ploegen, om te checken of het wel klopte. Kinderen werden ook zo opgevoed: je hebt te luisteren, te gehoorzamen. Die lessen namen zij mee in hun volwassenheid. Dit, samen met het gebrek aan kennis en manieren om kennis te verrijken (zelfs doorleren was voor velen onhaalbaar), maakte dat veel kon gebeuren, zonder dat de gevolgen bekend waren. Er werd reclame gemaakt voor sigaretten, gassen die de ozonlaag beschadigden werden goedgekeurd voor gebruik, pillen werden voorgeschreven waar mensen ernstig door beschadigd raakten (ook wanneer dit vooraf bekend was). De grote man aan het stuur zal het wel weten.

Ouders opvoeden

Een belangrijke ontwikkeling in onze autonomie en vrijheid kwam in de hippietijd. Mensen worstelden zich vrij van het juk dat hen opgelegd werd. Kozen voor een vrijere opvoedstijl voor hun kinderen. Deze kinderen leerden hun eigen weg te volgen. Dat werd ook steeds meer nodig. Door de snelle ontwikkeling van technologie, waren zij al gauw meer bekwaam in die wereld dan hun ouders. Ik herinner me nog dat mijn moeder jarenlang sms’te in hoofdletters en met punten in plaats van spaties ( 🙂 ). Kinderen moesten dus meer zelf informatie leren te vergaren. Door de uitbreidende media als radio, televisie en internet, konden tevens misstanden en alternatieve ontwikkelingen niet meer zo goed tegengehouden worden.

Afbrokkelende heerschappij

Door dit alles kon meer en meer kennis doorsijpelen over de grote mannen aan het stuur (zoals werkgever, regering, of kerk). Er vielen gaten in hun heerschappij. Worden er echt gehandicapte kinderen geboren door ‘medicijnen’? En komt er nou een gat in de ozonlaag door ogenschijnlijk onschuldige producten?! Twijfel ontstond over het blinde vertrouwen in die grote man. Misschien weet hij toch niet alles. Of, erger nog, misschien heeft hij toch niet altijd ons welzijn als prioriteit! Ondanks vele mensen die ‘verdwenen’, die andere ideeën hadden, of misstanden blootlegden, vond veel informatie toch zijn weg naar ons.

Spots aan

Wat er gebeurd is in al die jaren, is dus vooral dat er meer licht is gaan schijnen op zaken. We worden minder in het duister gehouden en houden onszelf minder in het duister. Dat is enerzijds fijn: als het licht is kan je goed zien waar je loopt en wat er om je heen is. Maar dat kan net zogoed vervelend zijn. Opeens zie je ook wat een troep het is en dat anderen, verderop, er erg ongelukkig uitzien. Confronterend, wat jouw levenspad doet met jouw omgeving. Gelukkig kan je door het toestromende licht ook zien wat er nog meer voor mogelijkheden zijn. Zo zagen we dat Zwarte Piet voor sommigen een symbool voor slavernij is èn daarbij zagen we ook oplossingen. Vaak zijn de oplossingen in dit soort ‘aan het lichte gebrachte’ zaken tweeledig.

Aan of uit?

Enerzijds is er een groep die het licht weer uit wil draaien, zodat het niet gezien hoeft te worden. In het geval van de Zwarte Pieten-discussie wil deze groep doen alsof de link nooit gelegd was tussen onze kindervriend en slavernij en doorgaan zoals voorheen. Anderzijds is er de oplossing van juist nog meer in het licht gaan staan. Wat zien we dan allemaal nog meer? Wie goed genoeg kijkt, vindt een weg. Regenboogpieten, Roetveegpieten.
Nog een voorbeeld: de vleesindustrie. Al decennialang een onderwerp van discussie. Eerst was het vooral onethisch tegenover de dieren. Nu is ook duidelijk dat we onze eigen leefomgeving vernietigen met de dagelijkse consumptie van vlees. Eén groep kijkt goed rond en ziet onder meer vleesvervangers als alternatief. Een andere groep reageert met het willen bedekken van het licht. “Ik laat mijn stukje vlees niet afpakken!” Zegt het reptielenbrein.

Reptiel in je hoofd

Het reptielenbrein? Ja, dat is het kleinste deel van je hersenen, waar primitieve emoties en instincten (overlevingsdrift) wonen. Dit deel is verantwoordelijk voor veel weerstand tegen al die misstanden en de consequenties die deze meebrengen. De weerstand is heel begrijpelijk: je overlevingssysteem is er namelijk op gebouwd om jou voor veranderingen te behoeden. Veranderingen zijn potentieel gevaar en wat nu bekend is, heeft je in ieder geval niet gedood. Dus verkiest je reptielenbrein het bekende en zet van alles in om jou daarin mee te krijgen. Het prikkelt je grote hersenen om rationele argumenten te bedenken, het roept emoties op, alles om zijn zin te krijgen. Helemaal als het niet uit je eigen interesse ontstaat, maar uit een oproep van buitenaf. Dan werkt de gedachte “zij doen mij dit aan” vaak goed. Waarbij wie ‘zij’ zijn, niet duidelijk hoeft te zijn (het linkt vaak aan een oud trauma, daarover later meer). Tevens hebben we soms de bijkomende factor van verslaving. Nicotine, bijvoorbeeld, of suiker. Hierin is het genotscentrum van je brein de bevelhebber die je aan je gewoontes bindt.

Reptielentemmer

Iedereen heeft die hersencentra overigens. Daarom is het zo moeilijk om van een slechte gewoonte af te komen. Het verschil zit hem in hoe goed jij je reptielenbrein door hebt en hoe goed je verder kan kijken dan dit. Ik heb vaak kwijlend boven de pan met spekjes gehangen (figuurlijk gezien), als mijn moeder spekjes bakte. Ik wilde wel spekjes, maar koos verder te kijken, naar mijn normen en waarden. Daarmee wil ik niet zeggen dat ik de enige ben die weer hoe het hoort, het is een voorbeeld om te laten zien dat je bewust kunt kiezen voor wat jij belangrijk vindt en niet voor waar je reptielenbrein zich aan vastklampt. En om mijn lieve moeder nog een keer te noemen.

Jouw weg bewandelen

Programma’s als Radar, Keuringsdienst van Waarde, sociale media met nog talloze internationale bronnen: we ontkomen niet meer aan al die wereldwijde kennis. Lastig, maar ook verrijkend. De kunst is dus hoe je omgaat met die grote schijnwerpers. Doe je een sterke zonnebril op, draag je een grote hoed en loop je met je hoofd gebogen verder over je oude pad? Of laat je je door het licht verwarmen en verwonder je je over alle mogelijkheden die je om je heen ziet? Waar je ook voor kiest; ik wens jou veel geluk op jouw unieke pad!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *